Ako ste ikada učestvovali u zvaničnoj trci na sertifikovanoj stazi, sigurno ste primjetili da vam pametni sat pokazuje distancu makar malo dužu od predviđene. Ako trčite polumaraton, sat vam nikada neće pokazati tačno 21.1 kilometar, već 21.2 ili čak 21.3 kilometra. Na ovoj slici je upravo takav primjer zvaničnog i nezvaničnog rezultata polumaratona na kojem se vidi da je razlika u distanci preko 200 metara, a u rezultatu veća od jednog minuta:
Slične razlike u mjerenju dešavaju se i na trkama na 5, 10 ili 42.2 kilometra. Zašto je to tako? Da bismo odgovorili na ovo pitanje, prvo moramo da objasnimo na koji način se uopšte vrši precizno mjerenje trkačkih staza.
World Athletics i AIMS određuju pravila
Međunarodni standard za mjerenje drumskih trka propisali su World Athletics i AIMS (Association of International Marathons and Distance Races), a detaljno je opisan u priručniku The Measurement of Road Race Courses. Prema tim pravilima, jedini zvanično priznati metod mjerenja je korišćenje bicikla sa mehaničkim brojačem okretaja (takozvani Jones Counter). Ovaj uređaj ne mjeri distancu direktno, već registruje broj okretaja točka, koji se zatim poredi sa prethodno izmjerenom referentnom stazom poznate dužine.
Izvor fotografije: Jones Counter
Na taj način se dobija vrlo precizno mjerenje distance, uz kalibraciju bicikla prije i poslije samog mjerenja staze. U priručniku koji su zajednički objavili World Athletics i AIMS jasno se navodi:
„Kalibrirani bicikl opremljen mehaničkim brojačem jedini je zvanično odobren metod za mjerenje staza drumskih trka.“
Ovaj metod koristi se širom svijeta na svim trkama na kojima se priznaju zvanični rezultati, kvalifikacione norme i rekordi, upravo zato što omogućava mnogo veću preciznost nego GPS uređaji koje koriste pojedinačni trkači.
Tri ključna faktora sertifikovanih staza
Pravila koja su propisali World Athletics i AIMS definišu niz kriterijuma koje staza mora ispuniti kako bi rezultati sa nje bili zvanično priznati. Da ne bismo previše zalazili u detalje, osvrnućemo se samo na nekoliko kriterijuma:
- Staza se mjeri po najkraćoj mogućoj liniji: Prilikom mjerenja prati se idealna putanja. To je teorijski najkraća linija kojom bi trkač mogao proći kroz trasu unutar dozvoljenog dijela puta.
- Staza nikada ne smije biti kraća od zvanične distance: Dužina staze ne smije biti manja od propisane discipline. Može biti čak i malo duža (recimo 5.02 kilometra umjesto 5), ali kraća nikako. Time se garantuje da svi učesnici zaista pretrče punu distancu trke.
- Ukupan pad staze je strogo ograničen: Kako bi se izbjegli nerealno brzi rezultati na stazama sa velikim nagibom terena, pravila obavezuju da ukupna razlika u visini između starta i cilja ne prelazi 1 metar po kilometru trke.
Zahvaljujući ovim pravilima, sertifikovane trke širom svijeta imaju uporedive uslove, a rezultati ostvareni na njima mogu se priznati za rang liste, kvalifikacione norme i rekorde.
Zašto aplikacije gotovo uvijek pokažu veću distancu
Razlog je kombinacija faktora koji se javljaju tokom same trke. Najvažniji je taj što trkači u praksi nikada ne prate idealnu putanju kojom je staza izmjerena. Učesnici obilaze sporije trkače, ulaze šire u zavoje, skreću ka okrepnim stanicama ili jednostavno prate gužvu u grupi. Sve to znači da većina trkača zapravo pretrči nešto dužu putanju od one koja je korišćena prilikom mjerenja staze.
Pored toga, GPS tehnologija nije potpuno precizna. Signal može da varira u urbanim sredinama, naročito između zgrada i drveća (ili u tunelima), pa uređaj tokom trke često bilježi manje greške u mjerenju. Te greške pojedinačno nisu velike, ali se na dužim distancama mogu sabrati u dodatnih nekoliko desetina ili čak stotina metara.
| Važno: Naučna istraživanja potvrđuju da GPS satovi mogu imati mala odstupanja u mjerenju distance. Na primjer, studija objavljena u časopisu JMIR mHealth and uHealth pokazala je prosječnu grešku između 3 i 6 procenata, dok je drugo istraživanje tokom polumaratona zabilježilo prosječnu razliku od oko 120 metara u odnosu na zvanično izmjerenu distancu. |
Kada se ove dvije stvari spoje (realna putanja trkača i mala odstupanja GPS signala), rezultat je očekivan: aplikacije poput Garmina ili Strave gotovo uvijek pokažu distancu koja je nešto veća od zvanične dužine trke.
Na Stravi možeš imati bolji rezultat, ali samo zvanično vrijeme dokazuje (lični) rekord
U rekreativnom smislu, možete se osloniti na Garmin ili Stravu jer su to odlični alati za trčanje, analizu tempa, planiranje treninga i praćenje napretka. Ali kada govorimo o zvaničnom rezultatu u bilo kojoj disciplini, važi samo jedno pravilo: relevantan je isključivo zvanični chip time sa sertifikovane staze. Dakle, kada je riječ o rekordima – bilo svjetskim ili našim ličnim – mislimo isključivo na rezultate koji su potvrđeni na samoj trci i za koje imamo sertifikat.